D.B. Cooper là ai: vụ cưỡng đoạt máy bay năm 1971 chưa có lời giải

D.B. Cooper là cái tên báo chí gán cho một người đàn ông đã cưỡng đoạt chuyến bay 305 của hãng Northwest Orient ngày 24/11/1971 ở Mỹ, nhận 200.000 USD tiền chuộc rồi nhảy dù xuống vùng rừng núi phía tây nam bang Washington trong đêm. Hắn không bao giờ được tìm thấy. Đây là vụ cưỡng đoạt máy bay duy nhất ở Mỹ chưa phá được; FBI tuyên bố ngừng điều tra chủ động vào tháng 7/2016 sau 45 năm.

Chiều trước lễ Tạ ơn năm 1971

Ngày 24/11/1971, một người đàn ông mặc vest tối, cà vạt đen, mua vé một chiều từ Portland, bang Oregon, đi Seattle, bang Washington, với tên "Dan Cooper". Chuyến bay ngắn, chỉ khoảng nửa giờ, trên một chiếc Boeing 727 chở 36 hành khách.

Sau khi máy bay cất cánh, ông đưa cho tiếp viên Florence Schaffner một mẩu giấy. Cô tưởng là lời tán tỉnh nên cất vào túi, cho tới khi ông bảo cô đọc. Mẩu giấy nói ông có bom trong cặp. Ông mở cặp cho cô thấy dây điện và các ống trụ, rồi nêu yêu cầu: 200.000 USD tiền mặt và bốn chiếc dù, giao khi hạ cánh ở Seattle.

"D.B." đến từ một sai sót của báo chí

Hành khách ấy chưa bao giờ xưng là "D.B." Trong lúc vội đưa tin, một phóng viên nhắc tới việc cảnh sát đã thẩm vấn một người tên D.B. Cooper ở Portland — một người hoàn toàn vô can và nhanh chóng được loại trừ. Cái tên ấy bị các hãng tin lặp lại và dính luôn vào vụ án. Hồ sơ FBI đặt mật danh cho vụ việc là NORJAK, viết tắt của "Northwest hijacking".

Bước nhảy vào màn đêm

Ở Seattle, hãng bay và nhà chức trách quyết định đáp ứng yêu cầu để bảo đảm an toàn cho hành khách. Tiền được giao — FBI đã kịp ghi lại số sê-ri của toàn bộ mười nghìn tờ 20 USD — cùng bốn chiếc dù. Toàn bộ 36 hành khách và hai trong ba tiếp viên được rời máy bay an toàn; tiếp viên Tina Mucklow ở lại cùng tổ lái.

Máy bay cất cánh lại với tổ lái và một tiếp viên, theo yêu cầu bay về phía nam. Khoảng 20 giờ, trên vùng rừng núi phía tây nam bang Washington, tổ lái nhận thấy dấu hiệu cửa sau đã mở. Khi máy bay hạ cánh ở Reno, bang Nevada, người đàn ông đã biến mất cùng tiền và hai chiếc dù. Đêm đó trời mưa, gió lạnh, phía dưới là rừng rậm.

Những chi tiết về cách thức cụ thể không cần nhắc thêm ở đây. Điều đáng nói là sau vụ này, Cục Hàng không Liên bang Mỹ yêu cầu lắp trên Boeing 727 một thiết bị cơ khí ngăn mở cửa sau khi đang bay, về sau được gọi là "van Cooper". Hai năm sau, kiểm tra an ninh hành khách bắt buộc được triển khai rộng ở các sân bay Mỹ, một phần vì làn sóng cưỡng đoạt máy bay đầu những năm 1970.

Cuộc lùng sục và những manh mối hiếm hoi

Cuộc tìm kiếm trên mặt đất và trên không kéo dài nhiều tháng, huy động quân đội, cảnh sát và tình nguyện viên, nhưng không tìm thấy dù, người hay tiền. Một nguyên nhân là chính vùng nhảy cũng không xác định chắc: tốc độ, độ cao và thời điểm chỉ ước tính được, sai lệch vài phút đã là chênh hàng chục cây số.

Số tiền dưới cát sông Columbia

Tháng 2/1980, cậu bé Brian Ingram, 8 tuổi, đi dã ngoại cùng gia đình bên bờ sông Columbia, đoạn gọi là Tena Bar gần Vancouver, bang Washington, đào được ba xấp tiền mục nát tổng cộng khoảng 5.800 USD. Số sê-ri khớp với tiền chuộc. Đây là bằng chứng vật chất duy nhất được xác nhận chắc chắn sau vụ việc. Nhưng nó lại đặt thêm câu hỏi: tiền tới đó bằng cách nào — trôi theo sông, bị chôn, hay bị nạo vét lòng sông đẩy lên? Các nhà địa chất và điều tra viên chưa thống nhất.

Chiếc cà vạt và ADN

Người đàn ông để lại chiếc cà vạt đen trên ghế. Năm 2007–2011, FBI công bố đã lấy được một hồ sơ ADN không đầy đủ từ cà vạt, nhưng không thể khẳng định đó là ADN của chính kẻ cưỡng đoạt. Các nhóm điều tra nghiệp dư sau đó phân tích những hạt kim loại siêu nhỏ bám trên cà vạt và đưa ra giả thuyết về ngành nghề của chủ nhân, nhưng cũng chưa dẫn tới kết luận nào.

Những nghi phạm từng được nêu tên

Qua 45 năm, FBI xem xét hơn 800 người. Một số cái tên được báo chí và các nhà nghiên cứu nghiệp dư nhắc nhiều:

Tổ bay tả người đàn ông khoảng 40–45 tuổi, cao chừng 1,78–1,83 m, điềm tĩnh, lịch sự. Ngoài ra không còn gì nhiều. Nhiều chuyên gia nhảy dù tin rằng với trang phục mỏng, giày lười, đêm mưa lạnh và địa hình rừng, khả năng sống sót là thấp; FBI cũng từng nói ông có thể đã không qua khỏi. Nhưng không có thi thể, không có dù, nên không ai dám đóng hồ sơ bằng một kết luận.

Mốc thời gian

• 24/11/1971 — Chuyến bay 305 bị cưỡng đoạt, người đàn ông nhảy dù trong đêm.
• Cuối 1971 – 1972 — Tìm kiếm trên diện rộng, không kết quả; làn sóng vụ bắt chước xảy ra trong năm 1972.
• 2/1980 — Tìm thấy khoảng 5.800 USD tiền chuộc bên bờ sông Columbia.
• 2007–2011 — FBI công bố hồ sơ ADN không đầy đủ từ chiếc cà vạt và mời công chúng góp manh mối.
• 7/2016 — FBI ngừng điều tra chủ động, chỉ xem xét nếu có bằng chứng vật chất mới liên quan tới dù hoặc tiền.

Vì sao vụ án sống mãi

D.B. Cooper trở thành một nhân vật văn hoá dân gian Mỹ. Có bài hát, có phim, có những lễ hội nhỏ ở thị trấn Ariel, bang Washington, nơi người ta tụ tập mỗi năm để kể chuyện về ông. Ba yếu tố tạo nên sức hút: một kế hoạch dường như hoàn hảo, không ai bị thương, và một cái kết bỏ ngỏ để ai cũng có thể tự viết tiếp.

Nhưng cũng nên nhớ: với tổ bay và hành khách, đó là mấy giờ sợ hãi thật sự trước một quả bom mà họ không biết là thật hay giả. Hình ảnh "kẻ ngoài vòng pháp luật lịch lãm" là thứ được dựng lên sau, từ khoảng cách an toàn.

Góc nhìn hôm nay

Bài học lớn nhất của vụ Cooper thuộc về an ninh hàng không: những thứ ngày nay hành khách thấy là bình thường — soi chiếu hành lý, kiểm tra người, cửa máy bay không thể mở khi bay — đều được hình thành sau một loạt sự kiện như thế. Về điều tra, nó cho thấy một hồ sơ thiếu bằng chứng vật chất có thể nằm im hàng chục năm dù có hàng trăm người góp sức.

FBI đã đưa toàn bộ hồ sơ NORJAK được giải mật lên kho tài liệu công khai "The Vault" trên trang web của họ, ai cũng có thể đọc. Bảo tàng Lịch sử Hàng không ở nhiều nơi tại Mỹ có trưng bày Boeing 727 cùng loại, giúp hình dung cửa sau mà câu chuyện xoay quanh.