Bonnie Parker và Clyde Barrow là cặp đôi cầm đầu một băng cướp hoạt động ở miền Trung nước Mỹ từ năm 1932 đến 1934, thời Đại khủng hoảng. Họ chủ yếu cướp cửa hàng tạp hoá, trạm xăng và vài ngân hàng nhỏ, và băng nhóm của họ bị quy trách nhiệm cho cái chết của ít nhất chín cảnh sát. Ngày 23/5/1934, cả hai bị một toán cảnh sát phục kích và bắn chết trên một con đường làng ở bang Louisiana. Hình ảnh "đôi tình nhân lãng mạn ngoài vòng pháp luật" phần lớn đến từ ảnh chụp, báo chí và bộ phim năm 1967, không phải từ đời thật.
Hai người trẻ từ khu nghèo Dallas
Clyde Barrow sinh năm 1909 trong một gia đình nông dân nghèo ở Texas. Gia đình chuyển lên Tây Dallas, một khu ổ chuột mà dân gọi là "Cement City", sống tạm trong lều và xe kéo một thời gian. Clyde bắt đầu bằng những vụ trộm vặt, ăn cắp xe, và vào tù khá sớm. Những năm ở nhà tù Eastham, nổi tiếng khắc nghiệt, được nhiều người viết tiểu sử coi là bước ngoặt khiến anh ta trở nên cứng rắn và thù ghét hệ thống nhà tù.
Bonnie Parker sinh năm 1910, học khá, thích viết văn và làm thơ. Cô lấy chồng năm 15 tuổi, người chồng sớm vào tù vì tội khác, và cô làm hầu bàn ở Dallas. Theo đa số tài liệu, Bonnie gặp Clyde vào tháng 1/1930 ở nhà một người quen. Ít lâu sau Clyde lại vào tù; khi ra tù năm 1932, anh ta lập băng và Bonnie đi theo.
Băng Barrow thật sự làm gì
Hình dung phổ biến là những vụ cướp ngân hàng lớn. Thực tế thì khác: băng Barrow phần lớn cướp những nơi nhỏ, ít tiền, nhiều khi chỉ lấy được vài chục đô la. Họ sống chủ yếu trong xe, di chuyển liên tục qua nhiều bang — Texas, Oklahoma, Missouri, Louisiana, New Mexico — vì thời đó cảnh sát địa phương không được đuổi theo qua ranh giới bang.
Đời sống ấy rất khổ: ngủ trong xe, ăn uống thất thường, bị thương không dám vào bệnh viện. Năm 1933, Bonnie bị bỏng nặng ở chân trong một vụ tai nạn xe và phải đi khập khiễng suốt quãng đời ngắn ngủi còn lại.
Thành viên băng thay đổi theo thời gian, có lúc gồm anh trai Clyde là Buck Barrow cùng vợ là Blanche, có lúc gồm W.D. Jones, Henry Methvin và những người khác. Các cuộc đụng độ với cảnh sát khiến nhiều người chết, và đó là lý do vì sao chính quyền nhiều bang dồn sức truy lùng họ.
Bức ảnh tạo nên huyền thoại
Tháng 4/1933, cảnh sát ập vào một căn hộ ở Joplin, bang Missouri, nơi băng nhóm đang ẩn náu. Băng thoát được, nhưng bỏ lại nhiều đồ đạc, trong đó có những cuộn phim chưa tráng. Ảnh rửa ra cho thấy Bonnie và Clyde tạo dáng với súng, với xe, đùa nghịch với nhau. Bức nổi tiếng nhất là Bonnie ngậm điếu xì gà, một chân gác lên cản xe.
Báo chí đăng khắp nước Mỹ, và cặp đôi lập tức thành người nổi tiếng. Chi tiết xì gà theo Bonnie là để đùa; người quen kể cô hút thuốc lá thường chứ không hút xì gà, và chính cô bực mình vì bị gọi là "người đàn bà hút xì gà". Trong khi đó, những lời kể về việc Bonnie trực tiếp nổ súng trong các vụ đụng độ thì đến nay vẫn còn tranh cãi giữa các nhà nghiên cứu; nhiều nhân chứng thời đó nói không thấy cô cầm súng bắn.
Bài thơ của Bonnie
Bonnie viết nhiều bài thơ trong thời gian chạy trốn. Bài được biết nhiều nhất, thường gọi là The Trail's End hoặc The Story of Bonnie and Clyde, kể về cặp đôi và dự cảm cái chết sẽ đến với cả hai cùng lúc. Bài thơ được đăng báo sau khi họ chết và góp phần không nhỏ vào huyền thoại.
Vụ phá ngục Eastham và người truy lùng Frank Hamer
Tháng 1/1934, băng Barrow tổ chức giải thoát một số tù nhân khỏi nhà tù Eastham, trong đó có Raymond Hamilton và Henry Methvin. Một quản giáo bị bắn chết trong vụ này. Đây là giọt nước tràn ly với hệ thống nhà tù Texas.
Giám đốc nhà tù Texas Lee Simmons thuê Frank Hamer, một cựu thành viên dày dạn của Texas Rangers, lực lượng cảnh sát lâu đời của bang Texas, với nhiệm vụ duy nhất là tìm ra băng Barrow. Hamer không đuổi theo từng vụ cướp. Ông nghiên cứu thói quen di chuyển của họ, nhận ra rằng cặp đôi luôn quay về thăm gia đình và có những "điểm tựa" lặp lại. Ông theo dấu họ qua nhiều bang suốt hơn ba tháng.
Buổi sáng ở Bienville Parish
Mấu chốt nằm ở Henry Methvin. Gia đình Methvin sống ở Bienville Parish, Louisiana, và băng nhóm thường ghé đó. Cha của Henry, Ivy Methvin, đã đồng ý hợp tác với cảnh sát, đổi lại sự khoan hồng cho con trai.
Sáng 23/5/1934, sáu người — gồm Hamer, các cảnh sát Texas và Louisiana — mai phục bên đường gần thị trấn Gibsland. Khi chiếc Ford V8 của Clyde chạy tới, họ nổ súng. Bonnie 23 tuổi, Clyde 25 tuổi. Cách kết thúc ấy đến nay vẫn bị bàn cãi: có người cho là cần thiết vì băng nhóm từng giết nhiều cảnh sát, có người cho rằng không có cảnh báo hay cơ hội đầu hàng nào được đưa ra.
Hàng nghìn người đổ về thị trấn Arcadia gần đó để xem xác xe và thi thể. Đám tang ở Dallas thu hút đám đông khổng lồ. Bonnie từng muốn được chôn cạnh Clyde, nhưng gia đình cô không đồng ý; hai người nằm ở hai nghĩa trang khác nhau.
Huyền thoại và sự thật đặt cạnh nhau
| Hình ảnh phổ biến | Theo tài liệu |
|---|---|
| Băng cướp ngân hàng lớn | Phần lớn là cửa hàng, trạm xăng, vài ngân hàng nhỏ ở thị trấn, tiền thu được thường ít |
| Bonnie là tay súng | Còn tranh cãi; nhiều nhân chứng không thấy cô bắn |
| Bonnie hút xì gà | Chỉ là dáng chụp đùa; cô hút thuốc lá thường |
| "Robin Hood" của thời Đại khủng hoảng | Không có bằng chứng họ chia tiền cho người nghèo; nhiều nạn nhân là người bình thường |
| Cuộc sống phiêu lưu lãng mạn | Sống trong xe, bị thương, đói, luôn bị truy đuổi; cả hai chết khi mới ngoài 20 |
Bộ phim năm 1967 và đời sống thứ hai của huyền thoại
Bộ phim Bonnie and Clyde của đạo diễn Arthur Penn, với Warren Beatty và Faye Dunaway, ra năm 1967 và trở thành cột mốc của điện ảnh Mỹ thời "New Hollywood". Phim biến hai người thành biểu tượng nổi loạn của tuổi trẻ, với trang phục đẹp, khuôn mặt điện ảnh và một cái kết chấn động. Từ đây, thế hệ không sống qua những năm 1930 nhìn Bonnie và Clyde qua lăng kính của bộ phim.
Năm 2019, phim The Highwaymen kể lại câu chuyện từ phía Frank Hamer và người đồng đội Maney Gault, như một sự cân bằng lại với góc nhìn của những người truy lùng. Cả hai phim đều là phim truyện, có hư cấu, nên đọc tiểu sử nghiêm túc vẫn là cách tốt nhất để biết chuyện thật.
Góc nhìn hôm nay
Câu chuyện Bonnie và Clyde là ví dụ rõ về cách hình ảnh tạo ra huyền thoại: vài tấm ảnh đẹp và một bài thơ có thể khiến công chúng quên mất những cảnh sát đã chết và những gia đình nạn nhân. Nó cũng cho thấy vì sao nước Mỹ những năm 1930 thúc đẩy việc mở rộng thẩm quyền liên bang trong truy bắt tội phạm vượt bang.
Muốn tìm hiểu thêm, cuốn Go Down Together: The True, Untold Story of Bonnie and Clyde của Jeff Guinn là tiểu sử được đánh giá cao, dựa trên tư liệu gốc. Ở Gibsland, Louisiana có một bảo tàng nhỏ về cặp đôi và một tấm bia đá ven đường nơi xảy ra cuộc phục kích. Chiếc xe Ford bị bắn thủng được trưng bày tại một sòng bài ở Primm, bang Nevada.
Câu hỏi thường gặp
Bonnie và Clyde là ai?
Bonnie Parker (1910–1934) và Clyde Barrow (1909–1934) là cặp đôi cầm đầu băng cướp hoạt động ở miền Trung nước Mỹ những năm 1932–1934. Băng của họ cướp nhiều cửa hàng, trạm xăng, ngân hàng nhỏ và bị quy trách nhiệm cho cái chết của ít nhất chín cảnh sát.
Bonnie và Clyde chết như thế nào?
Sáng 23/5/1934, sáu cảnh sát do Frank Hamer dẫn đầu phục kích và bắn chết cả hai trên một con đường gần Gibsland, bang Louisiana. Cảnh sát biết hành tung của họ nhờ sự hợp tác của cha một thành viên trong băng.
Bonnie có thật sự bắn súng không?
Đây là điểm còn tranh cãi. Những bức ảnh cô cầm súng là ảnh tạo dáng, và nhiều nhân chứng thời đó nói không thấy cô nổ súng. Một số người viết tiểu sử cho rằng vai trò của cô bị báo chí thổi phồng.
Phim Bonnie and Clyde năm 1967 có đúng sự thật không?
Phim dựa trên chuyện thật nhưng hư cấu nhiều, tô đẹp nhân vật và lược bỏ phần lớn sự khổ cực cũng như các nạn nhân. Nó có giá trị lớn về điện ảnh, nhưng không nên coi là tài liệu lịch sử.
Frank Hamer là ai?
Frank Hamer là cựu thành viên Texas Rangers, lực lượng cảnh sát bang lâu đời của Texas, được giám đốc nhà tù Texas thuê năm 1934 để truy tìm băng Barrow. Ông theo dấu họ hơn ba tháng và chỉ huy cuộc phục kích ở Louisiana.
