Chó nghiệp vụ nghỉ hưu sống thế nào và ai được nhận nuôi

Chó nghiệp vụ thường nghỉ hưu ở khoảng 7–10 tuổi, khi sức khoẻ, thể lực hoặc độ chính xác bắt đầu giảm. Ở phần lớn các nước có lực lượng chó nghiệp vụ lâu đời, chó nghỉ hưu được ưu tiên giao cho chính người dẫn chó nhận nuôi, sau đó mới đến gia đình khác đăng ký. Cuộc sống hưu trí của chó là chuyển từ một "nhân viên" sang làm một con chó nhà, và quá trình chuyển đổi đó không phải lúc nào cũng dễ.

Khi nào chó nghiệp vụ nghỉ hưu

Không có một tuổi nghỉ hưu cố định cho mọi con chó. Người ta xét từng trường hợp dựa vào:

• Sức khoẻ khớp: loạn sản xương hông, thoái hoá khớp, đau lưng là lý do phổ biến nhất, nhất là ở Becgie Đức.
• Kết quả kiểm tra định kỳ: chó đánh hơi phải vượt qua bài thử mỗi năm; khi tỷ lệ báo đúng giảm, chó được cân nhắc cho nghỉ.
• Thể lực: chó tuần tra phải chạy, nhảy, leo; chó già không còn đáp ứng.
• Chấn thương: một số chó nghỉ sớm vì bị thương trong lúc làm việc.
• Tính khí: hiếm hơn, một số chó trở nên quá căng thẳng hoặc mất hứng thú với công việc.

Chó đánh hơi thường làm việc lâu hơn chó tuần tra vì việc ít va chạm thể chất hơn. Một con Labrador đánh hơi ở sân bay có thể làm đến 9–10 tuổi, trong khi một con Malinois tuần tra có thể nghỉ sớm hơn vì khớp.

Từ "thiết bị" thành thành viên gia đình: câu chuyện ở Mỹ

Ở Mỹ, trong một thời gian dài, chó quân đội được xếp vào loại "thiết bị". Khi hết tuổi làm việc, chúng thường không được đem cho nhận nuôi. Năm 2000, sau chiến dịch vận động của nhiều người dẫn chó và công chúng, Quốc hội Mỹ thông qua một đạo luật, thường gọi là "Robby's Law", theo tên một con chó quân đội, cho phép chó nghỉ hưu được nhận nuôi bởi người dẫn chó cũ, cơ quan thực thi pháp luật hoặc người dân phù hợp.

Từ đó, nhận nuôi chó nghiệp vụ nghỉ hưu trở thành chuyện phổ biến. Nhiều tổ chức phi lợi nhuận ra đời để kết nối chó nghỉ hưu với gia đình, hỗ trợ chi phí vận chuyển và thú y. Danh sách chờ nhận nuôi một con chó nghiệp vụ nghỉ hưu ở Mỹ có lúc kéo dài hàng tháng, thậm chí hàng năm.

Ai được nhận nuôi trước

Thứ tự ưu tiên ở nhiều lực lượng thường giống nhau:

1. Người dẫn chó hiện tại hoặc cũ: người đã sống, làm việc với chó nhiều năm. Ở nhiều đơn vị cảnh sát Anh và Mỹ, chó sống tại nhà người dẫn ngay từ khi còn làm việc, nên nghỉ hưu chỉ là ngừng đi làm, không cần đổi nhà.
2. Đồng nghiệp hoặc gia đình người dẫn.
3. Người dân đăng ký: phải qua phỏng vấn, kiểm tra điều kiện nhà ở, đôi khi phải có kinh nghiệm nuôi chó lớn.

Những chó bị loại trong quá trình huấn luyện, chưa từng đi làm, cũng được đem cho nhận nuôi. Đây là những con chó trẻ, khoẻ, chỉ là không hợp với công việc. Nhiều trường huấn luyện có danh sách riêng cho loại chó này.

Thử thách khi chó về hưu

Thói quen làm việc

Một con chó đã quen mỗi sáng đeo áo, lên xe, đi làm suốt nhiều năm có thể bối rối khi đột ngột không còn việc gì. Người dẫn chó kể có con vẫn đứng chờ ở cửa xe mỗi sáng. Chó đánh hơi có thể vẫn ngồi xuống báo hiệu khi ngửi thấy mùi quen ở siêu thị, nhà hàng xóm.

Năng lượng và động cơ

Chó nghiệp vụ được chọn vì động cơ làm việc rất mạnh. Về hưu, động cơ đó không biến mất ngay. Nếu không có hoạt động thay thế như đi dạo dài, tìm đồ chơi giấu trong vườn, chó có thể phá phách hoặc căng thẳng.

Chó tuần tra và kỹ năng cắn

Chó từng được huấn luyện truy bắt cần chủ có kinh nghiệm. Các tổ chức nhận nuôi thường đánh giá kỹ tính khí từng con, và có thể không giao chó loại này cho gia đình có trẻ nhỏ. Đó không phải vì chó xấu, mà vì chó cần người hiểu cách nó đã được dạy.

Sức khoẻ và chi phí

Chó già có thể cần thuốc khớp, khám định kỳ, chế độ ăn riêng. Chi phí thú y cho chó lớn tuổi không nhỏ. Một số lực lượng cảnh sát ở Anh đã lập quỹ hỗ trợ chi phí thú y cho chó nghỉ hưu, vì thấy gánh nặng đó đè lên người dẫn chó, những người đã nhận nuôi chó như một cách tri ân.

Cách người ta tôn vinh chó nghiệp vụ

Nhận nuôi một con chó nghiệp vụ nghỉ hưu: điều cần tự hỏi

• Nhà có đủ chỗ không? Phần lớn là chó lớn, cần sân hoặc ít nhất thời gian đi dạo dài mỗi ngày.
• Có sẵn sàng chi trả thú y cho chó già không? Khớp, răng, mắt đều có thể cần chăm sóc.
• Có kiên nhẫn không? Chó cần thời gian để học cách làm "chó nhà": nằm trên thảm, ở cùng mèo, chịu tiếng chuông cửa.
• Có trẻ nhỏ hay vật nuôi khác không? Hãy nói thật với tổ chức nhận nuôi để họ chọn con phù hợp.
• Có muốn chó được tiếp tục "làm việc" một chút không? Các bài tìm đồ vật đơn giản trong nhà giúp chó già vui và minh mẫn.

Góc nhìn hôm nay: một lời cảm ơn đúng nghĩa

Chó nghiệp vụ không chọn nghề. Con người chọn chúng, dạy chúng, đưa chúng vào những nơi nguy hiểm. Cách một xã hội đối xử với chó khi chúng không còn "có ích" nói lên nhiều điều về chính xã hội đó. Xu hướng chung trên thế giới mấy chục năm qua là coi chó nghiệp vụ như đồng đội, và một đồng đội thì xứng đáng được nghỉ ngơi tử tế.

Người muốn tìm hiểu có thể đọc về lịch sử Huân chương Dickin trên trang của tổ chức PDSA, hoặc tìm các tổ chức nhận nuôi chó nghiệp vụ nghỉ hưu ở các nước có lực lượng chó lâu đời để xem quy trình họ làm.