Mất điện thoại, mất ví: khoá thẻ, khoá SIM và báo mất giấy tờ thế nào

Mất điện thoại hay mất ví, việc cần làm trong giờ đầu theo thứ tự là: khoá thẻ ngân hàng và ứng dụng tài chính, khoá SIM qua tổng đài nhà mạng, khoá hoặc định vị máy từ xa, rồi đổi mật khẩu các tài khoản quan trọng. Giấy tờ như căn cước, bằng lái thì báo mất và làm lại sau, tại công an xã/phường nơi cư trú hoặc qua cổng dịch vụ công. Tiền mặt mất là mất; thứ cần chặn ngay là những gì kẻ gian có thể dùng để lấy thêm tiền của bạn.

Vì sao phải theo thứ tự

Khi vừa phát hiện mất, người ta thường hoảng và làm việc dễ nghĩ đến nhất — quay lại tìm, gọi vào số của mình. Những việc đó nên làm, nhưng song song với việc chặn thiệt hại. Kẻ lấy được điện thoại hay ví thường hành động nhanh: quẹt thẻ ở cửa hàng, thử mở ứng dụng ngân hàng, dùng SIM để nhận mã OTP. Mười lăm phút đầu là lúc đáng giá nhất.

Khoá thẻ ngân hàng: ba cách nhanh nhất

• Trong ứng dụng ngân hàng trên một thiết bị khác (máy tính bảng, máy của người nhà nếu bạn đăng nhập được): hầu hết ứng dụng có mục khoá thẻ tạm thời, bấm một lần là xong. Tên mục có thể khác theo ngân hàng.
• Gọi tổng đài ngân hàng — số in ở mặt sau thẻ. Nhưng thẻ đã mất cùng ví, nên hãy lưu số tổng đài các ngân hàng mình dùng vào danh bạ, vào ghi chú trên máy khác, hoặc nhờ người nhà giữ hộ từ trước.
• Đến chi nhánh gần nhất nếu không gọi được.

Khoá tạm thường mở lại được nếu bạn tìm thấy ví. Nếu chắc chắn mất, đề nghị phát hành thẻ mới.

Đừng quên các ví điện tử, ứng dụng mua trước trả sau, ứng dụng gọi xe có gắn thẻ — chúng cũng là tiền.

Khoá SIM: gọi từ máy khác

Bạn có thể gọi tổng đài chăm sóc khách hàng của nhà mạng từ bất kỳ máy nào. Tổng đài viên sẽ hỏi thông tin chính chủ (số căn cước, các số hay gọi, gói cước…) để xác minh trước khi khoá. Các số tổng đài miễn phí thường dùng khi gọi từ máy khác:

• Viettel: 1800 8098
• VinaPhone: 1800 1091
• MobiFone: 1800 1090

Số tổng đài có thể thay đổi; kiểm tra trên trang chính thức của nhà mạng. Sau khi khoá, bạn có thể làm lại SIM giữ nguyên số tại cửa hàng của nhà mạng, mang theo giấy tờ tuỳ thân.

Điện thoại: định vị và khoá từ xa

Với iPhone, dùng ứng dụng Tìm hoặc trang icloud.com/find; với Android, dùng Find Hub tại google.com/android/find. Bật chế độ khoá kèm lời nhắn và số liên lạc. Nếu trong máy có dữ liệu nhạy cảm và bạn không còn hy vọng tìm lại, có thể xoá máy từ xa. Chi tiết từng hệ điều hành có trong hai bài riêng về tìm iPhone và tìm điện thoại Android trong cùng chuyên mục này.

Ghi lại số IMEI của máy (có trên hộp, hoá đơn, hoặc trang tài khoản Apple/Google) — số này giúp nhận diện chính xác chiếc máy khi trình báo.

Đổi mật khẩu và kiểm tra tài khoản

• Đổi mật khẩu email chính trước tiên, rồi đến Zalo, Facebook, các tài khoản mua sắm.
• Vào mục quản lý thiết bị đăng nhập của từng tài khoản, đăng xuất chiếc máy bị mất.
• Báo cho bạn bè, người thân: "Máy tôi bị mất, ai nhắn mượn tiền từ tài khoản của tôi thì đừng chuyển." Kẻ gian rất hay dùng tài khoản mạng xã hội của nạn nhân để nhắn vay tiền danh bạ.

Giấy tờ: báo mất và làm lại

Bài này không đi vào thủ tục chi tiết (thủ tục có thể thay đổi; hỏi trực tiếp nơi tiếp nhận để có thông tin mới nhất). Nguyên tắc chung:

• Căn cước: liên hệ công an xã/phường nơi cư trú hoặc làm qua cổng dịch vụ công, ứng dụng định danh điện tử VNeID khi được hỗ trợ. Nếu đã kích hoạt định danh điện tử, giấy tờ trên VNeID có thể dùng tạm trong nhiều giao dịch.
• Bằng lái xe: nếu đã tích hợp trên ứng dụng định danh điện tử, có thể xuất trình bản điện tử khi được chấp nhận; làm lại bản cứng theo hướng dẫn của cơ quan cấp.
• Thẻ bảo hiểm y tế: nhiều cơ sở khám chữa bệnh đã chấp nhận thông tin bảo hiểm qua căn cước gắn chip hoặc ứng dụng.
• Giấy đăng ký xe, hộ chiếu: báo mất sớm để hạn chế bị dùng sai mục đích.

Nếu có dấu hiệu bị trộm, cướp, nên trình báo công an xã/phường nơi xảy ra. Khi cần tư vấn về quyền lợi cụ thể, hãy hỏi luật sư hoặc cơ quan chức năng.

Chuẩn bị từ bây giờ: "gói khẩn cấp" bốn món

Người chuẩn bị trước xử lý trong mười phút; người không chuẩn bị mất cả buổi. Bốn món nên có:

1. Danh sách số tổng đài ngân hàng, nhà mạng, ví điện tử — lưu ở nơi không nằm trong ví hay điện thoại: ghi chú trên máy tính, giấy dán sau tủ, máy của người thân.
2. Ảnh chụp giấy tờ lưu trong kho đám mây có mật khẩu mạnh — dùng để tra số giấy tờ khi làm lại. Không gửi ảnh giấy tờ cho người lạ.
3. Đã bật tính năng tìm máy và nhớ mật khẩu tài khoản Apple/Google.
4. Tách ví: không để thẻ ngân hàng, căn cước, tiền mặt và điện thoại chung một chỗ. Mất một thứ, vẫn còn thứ khác để xoay xở.

Góc nhìn hôm nay: ví đang chuyển vào điện thoại

Ngày trước mất ví là mất tiền và giấy tờ; mất điện thoại là mất danh bạ. Nay thanh toán, giấy tờ điện tử và tài khoản ngân hàng đều nằm trong điện thoại, nên mất điện thoại nhiều khi nặng hơn mất ví. Ngược lại, giấy tờ điện tử cũng giúp việc mất ví bớt nghiêm trọng. Điều quan trọng là mọi thứ phải có hai lối: mất một thiết bị vẫn còn cách khác để đăng nhập, khoá và khôi phục.