AirTag và thẻ định vị: dùng để tìm đồ và cách phát hiện bị theo dõi

AirTag là thẻ định vị nhỏ của Apple, ra mắt tháng 4/2021, gắn vào chìa khoá, ba lô hay vali để tìm lại qua ứng dụng Tìm trên iPhone. Nó không có GPS hay SIM, mà nhờ hàng trăm triệu thiết bị Apple xung quanh báo vị trí qua Bluetooth. Chính vì tiện như vậy, thẻ định vị cũng có thể bị lạm dụng để theo dõi người khác; nên cả Apple và Google đã thêm cảnh báo khi có thẻ lạ di chuyển cùng bạn. Bài này giải thích cách thẻ định vị hoạt động, dùng nó để giữ đồ thế nào cho hợp lý, và làm gì khi nghi mình bị gắn thẻ theo dõi.

AirTag hoạt động thế nào

Một chiếc AirTag thế hệ đầu to cỡ đồng xu lớn, dùng pin cúc áo CR2032 thay được, Apple công bố thời lượng khoảng một năm. Nó làm ba việc:

• Phát tín hiệu Bluetooth mã hoá. iPhone, iPad, Mac của bất kỳ ai đi ngang nhận được tín hiệu này sẽ âm thầm gửi vị trí lên mạng Tìm của Apple. Người đi ngang không biết, chủ thẻ cũng không biết ai đã giúp.
• Tìm chính xác (Precision Finding): với iPhone có chip băng thông siêu rộng (từ iPhone 11 trở đi), khi ở gần, màn hình hiện mũi tên và khoảng cách tới thẻ.
• Phát âm thanh khi chủ bấm trong ứng dụng.

Hệ quả: thẻ định vị hoạt động tốt ở nơi đông người dùng iPhone (thành phố, sân bay, bến xe) và kém ở nơi vắng. Vị trí là "lần cuối có thiết bị đi ngang", không phải theo thời gian thực liên tục như thiết bị GPS có SIM.

Các loại thẻ định vị phổ biến

Dùng thẻ định vị để giữ đồ cho đúng cách

Hợp lý nhất

• Chìa khoá, ví: hay bỏ quên trong nhà, trong xe, trên bàn quán — tìm bằng âm thanh và mũi tên rất nhanh.
• Hành lý ký gửi: nhiều hãng hàng không đã cho phép hành khách chia sẻ vị trí thẻ định vị với hãng để hỗ trợ tìm vali thất lạc (Apple có tính năng chia sẻ vị trí vật dụng từ cuối năm 2024). Kiểm tra chính sách hãng bay của bạn.
• Ba lô, túi máy ảnh khi du lịch.

Có giới hạn

• Xe máy, xe đạp: thẻ giúp biết xe ở đâu, nhưng cơ chế chống theo dõi sẽ báo cho người dùng iPhone hoặc Android khác đang di chuyển cùng thẻ lạ — kể cả người đang dắt chiếc xe đi. Đừng coi nó là thiết bị chống trộm chính; khoá tốt và chỗ đỗ an toàn vẫn quan trọng hơn.
• Thú cưng, trẻ em: Apple nói rõ AirTag dành cho đồ vật, không phải để theo dõi người hay vật nuôi. Với trẻ em, đồng hồ định vị có SIM và quy tắc an toàn được dạy kỹ là phù hợp hơn.

Khi thấy vị trí đồ bị trộm, nguyên tắc vẫn như với điện thoại: chụp màn hình, trình báo công an xã/phường, không tự đến đối mặt.

Mặt trái: thẻ định vị bị dùng để theo dõi người

Ngay sau khi AirTag ra mắt, báo chí ở nhiều nước ghi nhận các trường hợp thẻ bị bỏ lén vào túi, xe của người khác để theo dõi. Apple và Google phản ứng bằng nhiều lớp:

1. 2021: iPhone báo "AirTag được tìm thấy đang di chuyển cùng bạn" khi một thẻ không phải của bạn đi theo bạn một thời gian. AirTag xa chủ một thời gian cũng tự phát âm thanh (Apple rút ngắn khoảng thời gian này xuống trong khoảng 8–24 giờ, từ mức ba ngày ban đầu).
2. Cuối 2021: Apple phát hành ứng dụng Tracker Detect cho Android để quét AirTag lạ.
3. 2023: Android tích hợp sẵn cảnh báo thẻ định vị không xác định. Apple và Google cùng đề xuất một tiêu chuẩn chung để phát hiện thẻ theo dõi không mong muốn.
4. 2024: tiêu chuẩn chung có trên iOS 17.5 và Android — iPhone cảnh báo cả thẻ hãng khác tương thích, và ngược lại.

Nghi mình bị gắn thẻ theo dõi: làm gì

• Đọc cảnh báo trên điện thoại. Trên iPhone, cảnh báo dẫn vào ứng dụng Tìm, có bản đồ nơi thẻ đã đi cùng bạn và nút phát âm thanh để tìm. Trên Android, mục cảnh báo thẻ định vị không xác định nằm trong cài đặt an toàn (tên có thể khác theo máy); có thể chủ động quét thủ công.
• Tìm thẻ. Cho thẻ phát âm thanh, kiểm tra túi, ba lô, cốp xe, dưới yên xe.
• Đọc thông tin thẻ. Chạm mặt trắng của AirTag vào đầu điện thoại có NFC để xem số sê-ri, có khi kèm vài số cuối điện thoại của chủ thẻ. Chụp lại.
• Nếu thấy không an toàn: Apple hướng dẫn có thể tháo pin để thẻ ngừng báo vị trí; nhưng trước đó hãy chụp ảnh thẻ và màn hình thông tin làm bằng chứng. Nếu bạn lo cho an toàn của bản thân, hãy liên hệ cơ quan công an — Apple cho biết có thể cung cấp thông tin chủ thẻ theo yêu cầu hợp lệ của cơ quan thực thi pháp luật.
• Đừng hoảng với báo động nhầm. Đi chung xe với người nhà có AirTag, mượn ba lô của bạn — đều có thể làm máy báo. Kiểm tra xem thẻ thuộc về ai quen trước khi kết luận.

Quyền riêng tư của chính chủ thẻ

Một câu hỏi hay gặp: dùng AirTag thì Apple có biết mình đi đâu không? Theo mô tả của Apple, vị trí trong mạng Tìm được mã hoá đầu cuối — Apple không xem được vị trí của thẻ, và thiết bị đi ngang giúp định vị cũng không biết đang giúp ai. Định danh Bluetooth của thẻ thay đổi thường xuyên để người khác khó lần theo một chiếc thẻ cụ thể.

Vài thói quen nên có khi dùng thẻ định vị:

• Đặt tên thẻ rõ ràng ("Chìa khoá nhà", "Vali xanh") để khi mất không nhầm thẻ này với thẻ khác.
• Bật thông báo khi để quên (tính năng có trên iPhone, tên mục có thể khác theo phiên bản): điện thoại nhắc khi bạn rời xa món đồ, trừ ở những nơi bạn đã đánh dấu là quen thuộc như nhà riêng.
• Bật chế độ mất cho thẻ khi thất lạc đồ: ai nhặt được và chạm điện thoại vào thẻ sẽ thấy lời nhắn và cách liên lạc với bạn.
• Thay pin khi điện thoại báo yếu, đừng đợi đến lúc thất lạc mới phát hiện thẻ đã tắt từ lâu.
• Gỡ thẻ khỏi tài khoản trước khi cho người khác, nếu không người nhận sẽ không đăng ký được và có thể nhận cảnh báo thẻ lạ.

Góc nhìn hôm nay: công cụ tìm đồ cần đi kèm phép lịch sự

Thẻ định vị là một trong những phát minh nhỏ hữu ích nhất cho người hay quên. Nhưng nó cũng nhắc rằng mọi công cụ tìm kiếm đều có thể bị quay sang theo dõi. Dùng nó cho đồ của mình, nói rõ với người nhà khi gắn vào đồ dùng chung, và dạy con cái, cha mẹ nhận ra cảnh báo thẻ lạ trên điện thoại. Trang hỗ trợ chính thức của Apple và Google có hướng dẫn chi tiết, cập nhật theo phiên bản.